Belmonte del Sannio (IS)

3244198921_d8a4546170

La vùria e le sèle

Ne jurne la vùria e le sèle se mettèttene a lletechî. Ognijune decève ca éra cchiù fforte de ll’ùaltre. A ne certe punde vedèttene n’òmmene che ccamiva che na cappa ammandata ngúlle. Allora arzelèttene ca chi arrescìua a ffà levà la cappa a qquill’òmmene jéra cchiù fforte.

La vùria chemenzêtte a fferì forte, ma cchiù fferéva e cchiù qquille s’atturchiùua la cappa attorne. E la vùria zh’avètt’abbacà.

Doppe ne pòche le sèle scette ngíle e ll’òmmene pre calle se caccêtte la cappa.

Allora la vùria avètt’accettà ca le sèle éra cchiù fforte.

 

Fonte orale: Michele Di Primio

 

Dialetto di Rionero in Vulture (PZ)

s-l1600

Lu vìende e lu sóle (Esopo)

Nu jùorne lu vìende e lu sole ane accumenzate a scerrà. Lu vìende recive re jèsse lu cchiù fforte e ppe ccunde suie lu sóle ricive re jèsse la forzha cchiù hranne re la terre. A-la fine s’ane rate na ndése pe ffà na prove. Ane viste a une ché stacije camenanne pe nu tratture e ane decise ca lu cchiù fforte re lóre dduie jére quire ché riuscive a lluuàreglie i vestite ra ngùodde.

Lu vìende, acchessì, si è pùoste a-la prove: ave accumenzate a menà a granda càreche, ma lu resultate è state ca quire crestiane s’arravugliave angore re cchiù ind’a-lu tabbarre. Lu vìende allore si è mise a jjatà che cchiù forzhe, e qquir’òmene chiecanne la cape si è arrutelate la sciarpe attùorn’a-lu cùodde.

Ròpe è ’rruuate lu turne re lu sole, ché scaccianne re nnùvele, à ppegliate a sterluce e mbuquà appéna appéne. L’òmene, ché ére arruwate vecine a-nu ponde, ave accumenzate acchiane acchiane a luuàrese la mandèlle. Lu sole, assaie cundènde, ave aumendate lu calore r’i ragge, figne a ffarle arrevendà cucende cucende. L’òmene, tutt’affraulate pe lu hrande càvere, ave uardate l’acque re la jemare e ssùbbete si è menate a ttûffe.

Lu sóle, àvete ngìele, rerive e rerive. Lu vìende, cuntrariate e pperdende, si è accuvate nd’a-nu poste lundane.

(Versione di Gennaro Grieco)

 

Dialetto di Agnone (IS)

s-l1600 (2)

La vuórie e rru séule

Nu jurne la vuórie e rru séule lettechévene. L’ìune pretennèva d’èssere u cchiù ffòrte dell’ótre. A nnu cèrte mumènde vediîrne n’éume che jéva nnènde a lléure ndéramènde cupiérte da nu tabbèane. Ré ddiù decedjîrne ca lu chiù ffuòrte de léure aéva quérre c’arrescève a ffà levà quérre tabbèane all’éume.

La vuórie alléure accumenzètte a scesceuó assé forte e cchiù scesciúove cchiù qquörre s’ammandêve, tande ché ru ppòvere viénde s’avétta fermaje.

Dòppe na nzé ru séule scètte ngíele e ll’éume se sendètte calle e alléure se levètte ru tabbèane.

Accusc·ì la vuórie avètte ammétte ca ru séule éva ru cchiù ffòrte de re ddìue.

T’è ppiaciuta scta sctrufelétta? La vulîme araccundê n’àletra vòleta?

________

Fonte orale: Riccardo Longo

Campoli Appennino (FR)

1

Glie uiénde de tramendana i glie sóle

Ne jurne glie uiénde de tramendana i glie sóle chemmettìune: ognune vuléua èsse cchiù ffòrte de gli’àute.

A nne ciérte memènde uéddere n’óme ch’ìua nnande tutt’ accappate da nna mandèlla. Glie ddù dìssere ca li cchiù fforte sarrìa sctate chi fússe rrescite a ffà luuà la mandèlla agli’ome.

Glie uiénde de tramendana cchemenzà a scescià ’ssà forte, ma cchiù ·scesciàue cchiù quigli’àute se sctregnéua chi lla mandèlla, tande chi japó glie puóre uiénde s’auètta fermà.

Dópe ne ccóne de tiémbe glie sole ’scì ngiéle i gli’ome, chi auéua calle, se leuà la mandèlla.

Accusc·ì la tramendana tenètta dice ca glie sole éua li cchiù fforte de glie ddù.

T’è piaciuta la sctorièlla. La uléme raccundà n’àuta uòta?

_____

Fonte orale: Alessandro Mastroianni

Quindici (AV)

Panorama_-_Quindici Gianfranco Vitolo
Quindici (AV) – Foto di Gianfranco Vitolo

’O viénde ’e tramondane e ’o sole

 No júorno ’o viénde ’e tramondane e ’o sole s’appiccicàvene pecché ognune ’i loro ddue voléva èssere ’o cchiù fforte, quanne verérene anu crestiane ché arrivave co no mandiélle ngúolle.

Allora tutt’e ddue ricévene che ’o cchiù fforte èra ché cce potéva fare levare ’o mandiélle ra cúolle.

’O viénde ’e tramondane accomingiave a scioscià forte. Cchiù sciosciave, cchiù ’o cristiane s’astringéve ind’o mandiélle. E ddòpe nu pòch’i tiémbe ’o pòvere viénde non ce ’a facéva cchiù.

’O sole allora combaréva arind’o ciéle e ddope nu pòch’i tiémbe ’o cristiane, ché ssi sendéve affogare rô calore, sé lévàve ’o mandiélle. Accossì ’a tramondane ricéve che ’o sole era cchiù fforte ’e isse.

T’è ppiaciute ’o cunde? Vuó che tt’o diche n’ata vòte?

________

Dall’audio del LFSAG

Genzano (AQ)

Genzano di Sassa AQ Wikimedia
da Wikimedia

Ju ventu de tramontana e jju sòle

Nu jórnu ju ventu de tramontana e jju sòle stéan’a ddiscute su cchi dde ji ddu’ fósse cchiù fforte.

Anna certa vedéttero nu cristianu che pportéa nu mantéjju. Ji ddu’ decìsero che ju cchiù fforte sarébbe stato quijju che ffósse rescit’a ffa ’vajje ju mantéjju a jju cristianu.

Ju ventu cominzhò pe pprim’a ssoffià co ttutta la forzha sé, ma cchiù ssofféa e cchiù jju cristianu se strignéa ntra jju mantéjju. Alla fine ju ventu se diéde pe vvintu.

Ju sòle pe ccónto sé cominzhò a splenne e ssùbbito ju calore obbligò j’òmo a lleasse ju mantéjju. Cosc·ì la tramontana fu ccostrétta a rriconósce che jju sòle era cchiù fforte de éssa.

T’è ppiaciuta sta storiella. Te l’éa ancor’accontà n’atra òta.

_________

Dall’audio del LFSAG

Ribera (AG)

Ribera

Lu ventu de ṭṛamontana e llu sóle

Un gnorno lu ventu de thramontana e llu sóle parlàvano di cu era cchiù fforte, quann’arrivò un passante ca cci avivi ncoddh’un cappottu. Allûra dìssero ca u cchiù fforte fussi statu chiddhu ca rinisciva a ffàricci livari lu cappottu.

Lu ventu ncuminciò a sciusciare cu tutta ’a sua forzha, ma cchiù sciusciava cchiù lu passanti si sc·ringiva lu cappottu, fin’a qquannu lu ventu n-zh’arrese.

Lu sûle ncuminciò puri iddhu a ccaliari e lla calurìa purtò l’omu a llivàrisi lu cappottu.

Accussì la thramontana fu ccoscthrîtta a rricanùsciri ca llu sole era cchiù fforti di iddha.

Ti piacì la stòria? Vuò ca tâ cunt’arrà?

_________

Dall’audio del LFSAG